Cahide Sonku, Oyuncu, İlk Kadın Yönetmen, İlk Kadın Yapımcı.

posted in: Sinema Tarihi | 0

Cahide Sonku Oyuncu,Türk Sinemasında ilk kadın yönetmen, ilk kadın yapımcı.

Gerçek adı Cahide Serap olan Cahide Sonku; 1916 yılnda Yemen’de Bab-ı Sabah, yani Sabah Kapısı denilen yerde, bir asker ailesinin kızı olarak dünyaya geldi. Dedesi Yedinci Ordu Komutanı Çorapsız İbrahim Paşa, babası ise dedesinin emrinde görev yapan bir subaydı. Aile daha sonra İstanbula taşındı ama İstanbul aileye yaramadı; babası evlerini terketti ve Cahide ile annesi, kendilerini bir anda yoksulluğun içinde buldular.

Cahide Sonku’nun yaşamı başlı başına bir sinema filmi olmayı hak eder.

Cahide, önce Halkevleri Tiyatrosuna ardından henüz 16 yaşındayken Darülbedayi’ye girmiştir.

Oynadığı bir oyunda Muhsin Ertuğrul’un ondaki yeteneği ve güzelliği fark etmesi üzerine Şehir Tiyatrolarında “Yedi Köyün Zeynebi” ile oyunculuğa başlar.

1933 yılında Muhsin Ertuğrul’un yönetmenliğini yaptığı ‘Söz Bir Allah Bir’ adlı filmle sinemaya geçer. Cahide Sonku tiyatro kökenli olmasına rağmen ününü sinemada bir ‘star’ olarak yapar. Star olma yolunda ailesini, arkadaşlarını, özel hayatını bir kenara koyarak tüm benliğini sanata adar.

Cahide Sonku, düzgün yüz hatları, dalgalı gür saçları, olağanüstü beyazlıktaki teni, büyüleyici bakışları ile Holywood yıldızlarında hiç de aşağı kalmaz.

1935 yılında Selma Lagerlöf’ün, “Tösen Fran Stormyrtorpet” adlı öyküsüyle, İsveçli yönetmen Victor Sjöström’ün uyarladığı “Bataklık Kızı” filminden esinlenerek yapılan, “Aysel, Bataklı Damın Kızı” filmi ününü iyice pekiştirir.

Filmin konusu kırsal kesimde geçen bir aşk hikayesidir. Film Türk Sinemasında bundan önce çekilen filmler gibi şehir ve şehirlilerin dar yaşamını değil o dönem ülkenin %70’ini teşkil eden köylünün yaşamını anlatır.

Muhsin Ertuğrul’un Rusya’daki çalışmalarından da etkiler taşıyan filmde makineleşen tarım işçisinin konumu, insan doğa çatışması o günkü koşullar çerçevesinde işlenir.

Filmin öyküsü Hasan Cemil Çambeli’ye senaryosu ise Mümtaz Osman takma ismi ile yazan Nazım Hikmet’ e aittir. Cahide Sonku’nun, filmde başına bağladığı eşarp ‘Aysel’ adıyla anılan bir modanın öncüsü olur.

1937 yılına gelindiğinde Cahide Sonku dönemin en ünlü oyuncularından, Talat Ertemel’e aşık olur ve evlenir.

Talat Ertemel, içkiye ve kadınlara düşkündür, Cahide Sonku ise işine. Zamanla aralarında sorunlar yaşanır ve eşinin de etkisiyle içki hayatındaki boşlukları doldurmaya başlar. İkisinin anlaşmazlıkları her geçen gün artar ve çift sonunda boşanırlar.

1949 yılında oynadığı “Fedakâr Ana” filmi sırasında yönetmen Seyfi Havaeri rahatsızlanınca, filmi Cahide Sonku tamamlar. Ve ondan itibaren de hem oyuncu hem de yönetmen olarak filmlere imzasını atmaya başlar.

Bu filmden sonra 1950 yılında kendi yapım şirketi ‘Sonku Film’i kuran Cahide Sonku eski eşi Talat Artemel ve Sami Ayanoğlu ile birlikte “Vatan ve Namık Kemal” filmini yönetir. Yıldız Dergisinin 1951 yılında açtığı yarışmada Vatan ve Namık Kemal ‘En İyi Film’, Cahide Sonku da ‘En İyi Kadın Oyuncu’ seçilir.

Önceleri tütün eksperi olan, sonra tütün ticaretine girişen ve kısa sürede tütün kralı olarak tanınan İhsan Doruk’la 1943’te evlenir. Çok şaşalı bir hayat yaşanmaya başlanır. O dönemde Cahide Sonku’nun ayakkabısından şampanya içildiği söylentileri ortalıkta dolaşır.

Ama bu peri masalı fazla uzun sürmez.

Ve daha sonraları Cahide İhsan Doruk’a ilişkin şöyle der: “Ondan gücü ve sadakatsizliği öğrendim. Beni kocam İhsan Doruk yıktı… Bana neler yapmadı ki? Kış kıyamet günü oturduğum evin kaloriferlerini mahsus yaktırmıyordu. Nasıl unuturum bunları?” 

Ama asıl sorun büyük olasılıkla Doruk’la evlilikleri sürerken İhsan Doruk’un daha sonra evleneceği ses sanatçısı Şükran Özer’le ilişkiye girmesi olabilir.

1953’te kızı Ender Doruk doğar, ama boşanırlar.

Cahide Sonku, İhsan Doruk’tan boşandıktan sonra, fırtınalı bir aşk yaşayacağı şair, aktör, yönetmen Cahit Irgat ile tanışır. Sonku, Cahit Irgat’tan aşkı ve starlığı öğrendiğini söyler ama hayatı hakkındaki en önemli eleştiriler de bu dönemiyle ilgilidir, alkolik olarak anılmaktadır.

Beklenmeyen son (aslında beklenen son) “Beklenen Şarkı” filminden sonra gelir.

Zeki Müren’in yükselişine karşın bu filmden kazanılan başarı ve ün, Cahide Sonku için sonun başlangıcı olur. Sonku Film Şirketi’nin, 1963 yılında bir yangın sonucu – bir söylentiye göre kundaklanması sonucu- tüm filmleri yanar ve Cahide tüm servetini yitirir.

Son zamanlarda parasızlıktan ispirto içerek, tahta bir kerevetin üzerinde ölmeyi dileyerek geçiren Cahide Sonku, 18 Mart 1981 de Alkadraz Sineması’nda fenalaşarak 64 yaşında yaşama veda eder.

Filmografi – Oyuncu olarak: 32 Film, Yönetmen olarak: 3 Film, Yapımcı olarak: 10 Film, Senaryo: 1 Film